Umowa o pracę czy zlecenie: różnice w 2026

Co decyduje o rodzaju umowy

Umowę o pracę reguluje Kodeks pracy. Pracownik wykonuje pracę określonego rodzaju pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie, które ten wyznacza, a pracodawca płaci mu wynagrodzenie (art. 22 § 1 Kodeksu pracy).

Umowę zlecenia reguluje Kodeks cywilny (art. 734 i 750 Kodeksu cywilnego). Zleceniobiorca nie jest pracownikiem, więc prawa z Kodeksu pracy, w tym urlop i okres wypowiedzenia, go nie obejmują.

Nazwa umowy nie przesądza sprawy. Praca w warunkach z art. 22 § 1 jest stosunkiem pracy bez względu na nazwę umowy (art. 22 § 1¹), a zastąpienie takiej umowy zleceniem jest niedopuszczalne (art. 22 § 1²).

Porównanie w tabeli

Co	Umowa o pracę	Umowa zlecenie
Płatny urlop	20 dni w roku, przy stażu od 10 lat 26 dni	nie przysługuje
Choroba	ubezpieczenie obowiązkowe, zasiłek po 30 dniach	ubezpieczenie dobrowolne, zasiłek po 90 dniach
Wypowiedzenie	2 tygodnie, 1 miesiąc albo 3 miesiące	w każdym czasie
Minimum w 2026	4806 zł brutto miesięcznie na pełny etat	31,40 zł brutto za godzinę
Składki emerytalna i rentowa	tak	tak, poza uczniami i studentami do 26 lat
Składka zdrowotna	9 procent	9 procent, poza uczniami i studentami do 26 lat

Urlop i choroba

Pracownikowi przysługuje coroczny płatny urlop (art. 152 § 1 Kodeksu pracy). Wynosi 20 dni przy stażu krótszym niż 10 lat i 26 dni przy stażu co najmniej 10 lat (art. 154 § 1).

Od 1 maja 2026 r. u pracodawców prywatnych do okresu zatrudnienia wlicza się też czas pracy na zleceniu (art. 302¹ § 2 Kodeksu pracy). Potwierdza go zaświadczenie z ZUS (art. 302¹ § 12).

Na umowie o pracę ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe (art. 11 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Prawo do zasiłku powstaje po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, dalej: ustawy zasiłkowej). Wcześniejsze okresy ubezpieczenia chorobowego wlicza się, jeśli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni (art. 4 ust. 2).

Za pierwsze 33 dni choroby w roku pracodawca płaci 80 procent wynagrodzenia, po 50. roku życia za 14 dni (art. 92 § 1 Kodeksu pracy). Potem przysługuje zasiłek chorobowy, także 80 procent (art. 11 ust. 1 ustawy zasiłkowej).

Na zleceniu ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne, na wniosek zleceniobiorcy (art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Składkę 2,45 procent podstawy płaci on sam (art. 16 ust. 2 i art. 22 ust. 1 pkt 3). Zasiłek przysługuje po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej).

Wypowiedzenie

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zależy od stażu u danego pracodawcy: 2 tygodnie przy stażu krótszym niż 6 miesięcy, 1 miesiąc po 6 miesiącach i 3 miesiące po 3 latach (art. 36 § 1 Kodeksu pracy). Od 1 maja 2026 r. u pracodawcy prywatnego do tego stażu wlicza się też wcześniejsza praca na zleceniu, ale tylko wykonywana dla tego samego pracodawcy (art. 302¹ § 8 Kodeksu pracy).

Zlecenie każda strona może co do zasady wypowiedzieć w każdym czasie (art. 746 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego), dlatego sprawdź, co o wypowiedzeniu mówi Twoja umowa. Zleceniodawca, który wypowiada, płaci za czynności już wykonane. Kto wypowiada płatne zlecenie bez ważnego powodu, odpowiada za szkodę. Z prawa do wypowiedzenia z ważnych powodów nie można zrezygnować z góry (art. 746 § 3).

Płaca minimalna w 2026 i 2027 roku

Pracownik na pełnym etacie nie może dostać mniej niż minimalne wynagrodzenie (art. 6 ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę). W 2026 roku jest to 4806 zł brutto miesięcznie (§ 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 września 2025 r.).

Na zleceniu każda godzina pracy musi być opłacona co najmniej minimalną stawką godzinową (art. 8a ust. 1). W 2026 roku to 31,40 zł brutto (§ 2 tego rozporządzenia), a przy 168 godzinach w miesiącu daje to 5275,20 zł. Stawki nie stosuje się, gdy zleceniobiorca sam decyduje o miejscu i czasie pracy i dostaje wyłącznie prowizję (art. 8d ust. 1 pkt 1). Przy umowie dłuższej niż miesiąc wypłata jest co najmniej raz w miesiącu (art. 8a ust. 6).

Od 1 stycznia 2027 r. minimalne wynagrodzenie wyniesie 4950 zł, a minimalna stawka godzinowa 32,30 zł (rozporządzenie Rady Ministrów z 14 września 2026 r.).

Składki ZUS, zdrowotna i PIT

Z obu umów płaci się co do zasady składki emerytalną i rentową (art. 6 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Wyjątek to zbieg tytułów: kto ma etat u innego pracodawcy z pensją co najmniej minimalną, płaci te składki ze zlecenia tylko dobrowolnie (art. 9 ust. 1 i 1a). Z Twojej wypłaty idzie 9,76 procent podstawy na emerytalną i 1,5 procent na rentową, resztę płaci firma (art. 16 ust. 1 i 1b, art. 22 ust. 1).

Składka zdrowotna wynosi przy obu umowach 9 procent podstawy (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i e oraz art. 79 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

PIT przy obu umowach liczy się według skali: 12 procent do 120 000 zł dochodu w roku (art. 27 ust. 1 ustawy o PIT). Koszty uzyskania przychodu na umowie o pracę to 250 zł miesięcznie, a 300 zł, gdy mieszkasz poza miejscowością, w której jest zakład pracy, i nie dostajesz dodatku za rozłąkę (art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3). Na zleceniu to 20 procent przychodu pomniejszonego o składki społeczne (art. 22 ust. 9 pkt 4).

Do 26 lat przychody z umowy o pracę i ze zlecenia są zwolnione z PIT do 85 528 zł w roku (art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o PIT). Uczeń albo student do 26 lat na zleceniu co do zasady nie podlega też ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu (art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), więc nie płaci składek ZUS ani zdrowotnej. Wyjątek: zlecenie zawarte z własnym pracodawcą albo wykonywane na jego rzecz ustawa traktuje jak etat i składki są (art. 8 ust. 2a). Na umowie o pracę student płaci składki jak każdy pracownik.

Jak sprawdzić, jaką umowę Ci proponują

Umowa o pracę podaje swój rodzaj: na okres próbny, na czas określony albo nieokreślony (art. 25 § 1 Kodeksu pracy). Pracodawca potwierdza ją na piśmie przed dopuszczeniem do pracy (art. 29 § 2).

Umowa zlecenia określa, jak potwierdzasz liczbę przepracowanych godzin (art. 8b ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę). Jeśli takiego zapisu nie ma, przed terminem wypłaty podajesz liczbę godzin na piśmie, mailem albo wiadomością (art. 8b ust. 2). Zapisuj godziny także dla siebie.

Jeśli na zleceniu pracujesz pod kierownictwem, w miejscu i godzinach wyznaczonych przez firmę, możesz to zgłosić do Państwowej Inspekcji Pracy. Od 8 lipca 2026 r. inspektor może polecić zawarcie umowy o pracę. Gdy firma tego nie zrobi, okręgowy inspektor pracy może stwierdzić stosunek pracy decyzją, która działa od dnia jej wydania; wcześniejszy okres ustala sąd (art. 11 ust. 1 pkt 7a i ust. 2, art. 33a ust. 3 i 6 oraz art. 34 ust. 2j ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy).

Za zlecenie w warunkach umowy o pracę pracodawcy grozi grzywna od 2000 do 60 000 zł (art. 281 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy). Firma, która umowę cywilnoprawną zawartą przed 8 lipca 2026 r. sama zamieni na umowę o pracę w ciągu 12 miesięcy od tej daty, za to wykroczenie nie odpowiada (art. 16 ustawy z 11 marca 2026 r.). Zwolnienie dotyczy tylko tej grzywny.

Umowa w agencji pracy tymczasowej

Agencja pracy tymczasowej zatrudnia pracowników tymczasowych na umowę o pracę na czas określony (art. 7 ust. 1 ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych). Może też skierować do pracy osobę na umowie cywilnoprawnej, na przykład na zleceniu (art. 7 ust. 2). Pracownik tymczasowy ma 2 dni urlopu za każdy miesiąc pracy (art. 17 ust. 1). Więcej w tekście o zasadach pracy tymczasowej.

Przy zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę miesięczne wynagrodzenie wpisane we wniosku nie może być niższe niż płaca minimalna, bez względu na rodzaj umowy i wymiar czasu pracy (art. 114 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach). Przy stawce 31,40 zł potrzeba do tego co najmniej 154 godzin w miesiącu. Z wnioskiem pomagamy w ramach usługi karta pobytu.

W naszych ofertach pracy przy każdym stanowisku podajemy rodzaj umowy i stawkę brutto za godzinę. Kalkulator na tej samej stronie liczy kwotę na rękę dla obu umów.

Pytania

Czy na umowie zlecenie mam płatny urlop?

Nie. Płatny urlop daje Kodeks pracy pracownikowi (art. 152 § 1), a zleceniobiorca nie jest pracownikiem. Na zleceniu płaci się za przepracowane godziny.

Kiedy na zleceniu dostanę zasiłek chorobowy?

Po 90 dniach nieprzerwanego dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej). Do ubezpieczenia przystępujesz na wniosek, a składkę 2,45 procent podstawy płacisz z własnej wypłaty.

Ile najmniej mogę zarobić w 2026 roku?

Na umowie o pracę na pełny etat 4806 zł brutto miesięcznie, na zleceniu 31,40 zł brutto za godzinę. Od 1 stycznia 2027 r. będzie to 4950 zł i 32,30 zł.

Mam zlecenie, ale pracuję jak na etacie. Co wtedy?

Decydują warunki pracy, nie nazwa umowy (art. 22 § 1¹ Kodeksu pracy). Od 8 lipca 2026 r. okręgowy inspektor pracy może stwierdzić stosunek pracy decyzją, gdy firma nie wykona polecenia inspektora. Decyzja działa od dnia wydania, a wcześniejszy okres ustala sąd (art. 11 ust. 1 pkt 7a i art. 34 ust. 2j ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy).

Źródła

Stan prawny na 24.09.2026. Tekst przygotowała WNR Group sp. z o.o. na podstawie przepisów wymienionych poniżej.

Umowa o pracę czy umowa zlecenie: co daje każda z nich w 2026 roku