Trzy etapy: ulga na start, składki preferencyjne, pełny ZUS
Przedsiębiorca, który otwiera jednoosobową działalność, przechodzi zwykle przez trzy etapy składek. Najpierw 6 miesięcy ulgi na start, potem 24 miesiące składek preferencyjnych, potem składki na zasadach ogólnych. Składka zdrowotna obowiązuje przez cały czas i od ulg nie zależy.
| Etap | Ile trwa | Składki ZUS bez zdrowotnej w 2026 |
|---|---|---|
| Ulga na start | 6 miesięcy | 0 zł |
| Składki preferencyjne | 24 miesiące | od 1441,80 zł, czyli 456,18 zł miesięcznie z dobrowolną chorobową |
| Zasady ogólne | od 31. miesiąca | od 5652 zł, czyli 1926,76 zł miesięcznie z chorobową oraz Funduszem Pracy i Solidarnościowym |
Kwoty w tabeli to minimum na 2026 rok według analizy ZUS z lutego 2026. Podstawę składek przedsiębiorca może zadeklarować wyższą, wtedy składki też są wyższe.
Ulga na start: 6 miesięcy bez składek społecznych
Przez 6 miesięcy od dnia rozpoczęcia działalności przedsiębiorca nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (art. 18 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców). Nie płaci więc składek emerytalnej, rentowej, chorobowej i wypadkowej ani składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Płaci tylko składkę zdrowotną.
Z ulgi może skorzystać osoba, która otwiera działalność po raz pierwszy albo po co najmniej 60 miesiącach od jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia. Druga przeszkoda to praca dla byłego pracodawcy. Ulga nie przysługuje, jeśli w tym albo poprzednim roku wykonywałeś u niego na etacie te same czynności, które teraz chcesz robić w firmie (art. 18 ust. 1).
Z ulgi można zrezygnować, zgłaszając się do ubezpieczeń społecznych (art. 18 ust. 2). Wtedy 24 miesiące składek preferencyjnych liczy się od dnia objęcia ubezpieczeniami (art. 18aa ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Brak składek oznacza też brak ochrony: bez ubezpieczenia chorobowego nie ma zasiłku chorobowego.
Składki preferencyjne: 24 miesiące od 30 procent płacy minimalnej
Przez pierwsze 24 miesiące kalendarzowe działalności podstawą składek emerytalnej i rentowej jest zadeklarowana kwota, nie niższa niż 30 procent płacy minimalnej (art. 18a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Płaca minimalna (w ustawie: minimalne wynagrodzenie za pracę) w 2026 roku wynosi 4806 zł, więc najniższa podstawa to 1441,80 zł.
Od tej podstawy składki społeczne wynoszą 456,18 zł miesięcznie. Na tę kwotę składa się składka emerytalna 281,44 zł, rentowa 115,34 zł, chorobowa 35,32 zł i wypadkowa 24,08 zł. Składka chorobowa jest dobrowolna, bez niej zostaje 420,86 zł.
Warunki są podobne jak przy uldze na start. Składek preferencyjnych nie ma osoba, która w ciągu ostatnich 60 miesięcy prowadziła działalność. Nie ma ich też ten, kto pracuje dla byłego pracodawcy przy tych samych czynnościach co na etacie w tym albo poprzednim roku (art. 18a ust. 2).
Na czas ulgi na start ustawa nie uznaje przedsiębiorcy za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność (art. 8 ust. 6a). Dlatego 24 miesiące składek preferencyjnych zaczynają się dopiero po 6 miesiącach ulgi. Razem daje to 30 miesięcy niższych składek.
Składka zdrowotna w 2026 roku
Składkę zdrowotną płacisz od pierwszego miesiąca, także w czasie ulgi na start. Jej wysokość zależy od formy opodatkowania, którą wybierasz przy rejestracji firmy.
| Forma opodatkowania | Składka zdrowotna w 2026 |
|---|---|
| Ryczałt, przychód od początku roku do 60 000 zł | 498,35 zł miesięcznie |
| Ryczałt, przychód od 60 000 do 300 000 zł | 830,58 zł miesięcznie |
| Ryczałt, przychód powyżej 300 000 zł | 1495,04 zł miesięcznie |
| Skala podatkowa albo podatek liniowy | od dochodu, nie mniej niż 432,54 zł miesięcznie |
| Karta podatkowa | 432,54 zł miesięcznie |
Przy ryczałcie próg liczy się od przychodów narastająco od początku roku kalendarzowego. Po przekroczeniu 60 000 zł składka rośnie z 498,35 zł do 830,58 zł. Na skali składka to 9 procent dochodu z poprzedniego miesiąca, na podatku liniowym 4,9 procent. Minimum w obu to 432,54 zł, liczone od pełnej płacy minimalnej 4806 zł. Kwoty w tabeli obowiązują od lutego 2026 do stycznia 2027.
Formę opodatkowania trzeba więc liczyć razem ze składką zdrowotną. Porównanie ryczałtu, skali i podatku liniowego dla konkretnych kwot robimy na stronie księgowość dla JDG.
Po 30 miesiącach: mały ZUS plus albo pełne składki
Po okresie składek preferencyjnych przedsiębiorca płaci składki na zasadach ogólnych, chyba że może skorzystać z małego ZUS plus. W 2026 roku najniższa podstawa to 60 procent prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, czyli 5652 zł. Składki od niej, z chorobową oraz Funduszem Pracy i Solidarnościowym, wynoszą 1926,76 zł miesięcznie.
Kto w poprzednim roku miał przychód do 120 000 zł, może skorzystać z małego ZUS plus. Wtedy podstawą jest połowa przeciętnego miesięcznego dochodu z poprzedniego roku, nie mniej niż 1441,80 zł (art. 18c). Ulga przysługuje przez 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy działalności. Raz w roku można też wziąć wakacje składkowe: bez własnych składek społecznych za jeden miesiąc, ale ze zdrowotną.
Do którego dnia płacić
Przedsiębiorca bez osobowości prawnej, czyli także właściciel JDG, płaci składki za dany miesiąc do 20 dnia następnego miesiąca (art. 47 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Składka za wrzesień jest więc płatna do 20 października.
Kto chce otworzyć firmę, może zacząć od sprawdzenia, czy jako cudzoziemiec ma prawo do JDG i jakie są koszty rejestracji. Opisujemy to na stronie zakładanie firmy.
Pytania
Ile trwa ulga na start i co obejmuje?
6 miesięcy od dnia rozpoczęcia działalności. W tym czasie nie płacisz składek na ubezpieczenia społeczne ani na Fundusz Pracy, płacisz tylko składkę zdrowotną (art. 18 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców).
Ile wynoszą składki preferencyjne w 2026 roku?
Najniższa podstawa to 1441,80 zł, czyli 30 procent płacy minimalnej 4806 zł. Składki społeczne od niej wynoszą 456,18 zł miesięcznie z dobrowolną składką chorobową albo 420,86 zł bez niej.
Ile wynosi składka zdrowotna na ryczałcie w 2026 roku?
498,35 zł miesięcznie przy przychodzie od początku roku do 60 000 zł, 830,58 zł przy przychodzie od 60 000 do 300 000 zł i 1495,04 zł powyżej 300 000 zł.
Czy mogę skorzystać z ulg, jeśli zakładam firmę i pracuję dla byłego pracodawcy?
Nie, jeśli w tym albo poprzednim roku wykonywałeś u niego na etacie te same czynności, które teraz robisz w firmie. Ten warunek dotyczy i ulgi na start, i składek preferencyjnych (art. 18 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, art. 18a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Źródła
Stan prawny na 23.09.2026. Kwoty na 2026 rok według komunikatów i analizy ZUS. Tekst przygotowała WNR Group sp. z o.o. na podstawie źródeł wymienionych poniżej.
- Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1480 ze zm., art. 18
- Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 199, art. 8 ust. 6a, art. 18a, 18aa, 47
- ZUS, „Składki przedsiębiorców w 2026 roku”, analiza Wydziału Planowania Funduszy, luty 2026
- ZUS, Informacja w sprawie podstawy wymiaru składki oraz kwoty składki na ubezpieczenie zdrowotne w 2026 r.
- ZUS, Przedsiębiorcy opodatkowani na zasadach ogólnych lub w formie karty podatkowej. Minimalna składka na ubezpieczenie zdrowotne w 2026 r.